Archive for Σεπτεμβρίου 2011

ΟΤΑΝ ΤΟ ΕΥΡΩ-ΚΟΣΤΟΥΜΙ ΔΕΝ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ … ΠΕΤΣΟΚΟΒΟΥΝΕ ΑΥΤΟΝ ΠΟΥ ΤΟ ΦΟΡΑΕΙ!

Posted on Σεπτεμβρίου 21, 2011. Filed under: 8) ΚΕΙΜΕΝΑ - ΑΡΘΡΑ |

KAJSA EKIS EKMAN

Ένα άρθρο απάντηση στην προπαγάνδα των ξένων ΜΜΕ για την κατάσταση στην Ελλάδα

Της KAJSA EKIS EKMAN

Το άρθρο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στις 8 Αυγούστου 2011 στην σουηδική εφημερίδα Dagens Nyheter, ημερήσια καθημερινή εφημερίδα, ναυαρχίδα του σουηδικού τύπου και περιγράφει την κατάσταση στην Ελλάδα αντικειμενικά, κόντρα στην κυρίαρχη προπαγάνδα των ευρωπαϊκών ΜΜΕ (και των σουηδικών ΜΜΕ δυστυχώς μεταξύ αυτών.

»Η Ελλάδα βυθίζεται όλο και περισσότερο στην οικονομική κρίση. Η Κάισα Έκις Έκμαν επισκέφτηκε μια παρεξηγημένη χώρα με ένα διερρηγμένο κοινωνικό συμβόλαιο, όπου… όλοι συμφωνούν μεταξύ τους.

Πώς θα νιώθαμε αν όλα όσα μας ανήκαν πουλιόνταν για να ξεπληρώσουμε δάνεια από τα οποία δεν είδαμε ποτέ όφελος; Αν οι μισθοί μας μειώνονταν στο μισό και τα λεφτά πήγαιναν κατευθείαν σε ξένες τράπεζες; Και αν εμείς, ενώ προετοιμαζόμασταν να ζήσουμε στο όριο διαβίωσης, ως επιστέγασμα όλων αποκαλούμασταν τεμπέληδες και κακομαθημένοι; Αν κάποιος εξοικειωθεί με αυτή την κατάσταση, μπορεί να αποκτήσει μια ιδέα πώς είναι να είσαι Έλληνας αυτή τη στιγμή.

Έχω μόλις επιστρέψει από την Ελλάδα. Σε μία χώρα που βρίσκεται σε κρίση επικρατεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Μια καχεξία και απελπισία, αναμεμιγμένη με την πολιτική αφύπνιση που ακολουθεί μεγάλα γεγονότα και προκαλεί ευφορία. Ξαφνικά, οι χαμηλοί μισθοί και η δυσκολία πληρωμής των λογαριασμών, από ατομικό πρόβλημα του καθενός, απέκτησαν κοινό πολιτικό περιεχόμενο. Ορισμένοι σκέφτονται να μεταναστεύσουν. Άλλοι να ρίξουν την κυβέρνηση. Μια αναγκαία αντιασφυξιογόνα μάσκα κρέμεται σε πολλά σπίτια, ως ανάμνηση των διαδηλώσεων των 28 και 29 Ιούνη, οπότε το κοινοβούλιο υπερψήφισε το πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα. Δεν νομίζω ότι έχω βρεθεί παλιότερα σε χώρα όπου όλοι μα όλοι που συνάντησα να συμφωνούν. Είναι όλοι αγανακτισμένοι με το ευρώ, με τη Γερμανία, με την κυβέρνησή τους και με τους εαυτούς τους που την ψήφισαν. Ύστερα από μια βδομάδα στην Αθήνα, μπορώ να πω ότι αν ήμουν Ελληνίδα, θα ήμουν κι εγώ αγανακτισμένη.

Αυτά που μαθαίνουμε για την Ελλάδα από τις σουηδικές εφημερίδες είναι πάνω κάτω ότι οι Έλληνες δουλεύουν πολύ λίγο και αμείβονται πολύ καλά. Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας μας, Άντρες Μπόρι, έχει δηλώσει ότι «οι Έλληνες βγαίνουν στη σύνταξη στα 40». Στο άρθρο «Ερωτήσεις και Απαντήσεις για την Ελλάδα» της 17/6 στην Dagens Nyheter γραφόταν ότι οι μισθοί στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί κατακόρυφα». Η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ έκανε έκκληση στους Έλληνες να δουλεύουν περισσότερο και να μην κάνουν τόσο πολύ καιρό διακοπές. Όλα αυτά καρυκευμένα με τη συνηθισμένη μπούρδα περί ενός τεράστιου και μη αποτελεσματικού κράτους. Τώρα θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση και θα τους δανείσει ακόμα περισσότερα χρήματα, αυτό θα μπορούσε να βάλει σε μια τάξη τα πράγματα, άρα γιατί διαμαρτύρονται;

Τι τραγικός αχταρμάς παραπληροφόρησης! Και τι τραγική έλλειψη αλληλεγγύης προς μία χώρα που οφείλουμε τώρα να υποστηρίξουμε! Οι Έλληνες εργάζονται τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη – 42 ώρες τη βδομάδα σύμφωνα με τη Eurostat, την στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα είναι 803 ευρώ. Το πραγματικό όριο ηλικίας δεν είναι τα 40 χρόνια, όπως ισχυρίζεται ο Άντερς Μπόρι, αλλά τα 61,4.

Πρόκειται δηλαδή για έναν από τους πιο σκληρά εργαζόμενους και ταυτόχρονα πιο χαμηλά αμειβόμενους λαούς της Ευρώπης. Όμως έχουν μια χώρα που εξαρτάται από τον τουρισμό και όχι από κάποια αμιγώς δικιά της μεγάλη παραγωγή. Και μια χώρα με ένα διερρηγμένο κοινωνικό συμβόλαιο. Όπου ο κόσμος δεν εμπιστεύεται το κράτος ενώ το κράτος δεν παρέχει στους πολίτες του ούτε τις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Και το οποίο, ως επιστέγασμα όλων, βρίσκεται στη θηλιά του ευρώ.

Κάθε εθνικό νόμισμα μπορεί να παρομοιαστεί με ένα ρούχο. Κάθε χώρα φορούσε μέχρι πρότινος το ρούχο που της ταίριαζε. Μπορούσε να το στενέψει και να το φαρδύνει αν ήταν ανάγκη. Για παράδειγμα, μπορούσε να υποτιμήσει το νόμισμά της σε περίοδο κρίσης, ή να αυξομειώνει τα επιτόκια ανάλογα με τι ανάγκες της.

Όταν όμως εισήχθη το ευρώ, όλες οι χώρες έπρεπε ξαφνικά να φορέσουν τα ίδια ρούχα. Μόνο που τα μέτρα των ρούχων πάρθηκαν για να ταιριάζουν σε ορισμένες μόνο χώρες – όπως τη Γερμανία και τη Γαλλία. Για άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα, το εν λόγω κουστούμι δεν ταίριαζε.

Η Ελλάδα κυβερνάται για δεκαετίες από δύο «δυναστείες» – τη συντηρητική Νέα Δημοκρατία και το σοσιαλδημοκρατικό ΠΑΣΟΚ, με δύο οικογένειες στην κορυφή, μία στο κάθε κόμμα. Και οι δύο κυβερνήσεις έχουν πάρει μεγάλα δάνεια, αλλά λίγοι ξέρουν τι δρόμο πήραν τα χρήματα των δανείων. Πολλά από αυτά έχουν εξαφανιστεί στη διαφθορά και σε σκοτεινά συμβόλαια. Λέγεται ότι η κατασκευή ενός δρόμου στην Ελλάδα κοστίζει πολύ περισσότερο απ’ ότι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς παρεμβάλλονται πάρα πολλοί μεσάζοντες. Έ ο λαός δεν θέλει να πληρώνει φόρους μιας και δεν παίρνει τίποτα ως ανταπόδοση από το κράτος. Ένα μεγάλο μέρος των φορολογικών εσόδων πηγαίνει στη στήριξη μιας κρατικής γραφειοκρατίας που υπάρχει για να εξυπηρετεί μόνο τον εαυτό της. Ταυτόχρονα οι βασικές κοινωνικές υπηρεσίες αποτελούν πονεμένη ιστορία για τον κόσμο. Ένας ασθενής πρέπει να πληρώσει φακελάκι στο γιατρό για να τον φροντίσει, ενώ οι Έλληνες μαθητές χρειάζονται ιδιαίτερα μαθήματα για να ανταποκριθούν στις σχολικές εξετάσεις. Και μέσα σ’ όλα αυτά, ήρθε η οικονομική κρίση το 2008. Η Ελλάδα, η οικονομία της οποίας εξαρτάται από τον τουρισμό, επλήγη ακόμα πιο σκληρά.

Υπό άλλες συνθήκες, η κυβέρνηση θα μπορούσε να υποτιμήσει το εθνικό νόμισμα για βγει η χώρα από την κρίση. Όμως μετά την εισαγωγή του ευρώ, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Η Ελλάδα περιορίζεται από το κουστούμι της το οποίο δεν μπορεί να βγάλει. Κι έτσι το κουστούμι καταστρέφεται – μόνο που αυτό δεν επιτρέπεται να συμβεί, καθώς το ίδιο φοράνε και οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι προτιμότερο λοιπόν να πετσοκοφτεί αυτός που το φοράει.

Αυτό ονομάζεται «εσωτερική υποτίμηση» και σημαίνει απλά ότι αντί να υποτιμηθεί η αξία του νομίσματος περικόπτεται το εισόδημα του λαού. Κατ’ απαίτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι Έλληνες κρατικοί γραφειοκράτες έβαλαν σε εφαρμογή ένα σχέδιο. Οι μισθοί θα συμπιεστούν και μεγάλα τμήματα γης θα ιδιωτικοποιηθούν. Παραλίες, αεροδρόμια, εθνικές οδοί και κατά το ήμισυ όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις θα ξεπουληθούν. Στην πλατεία Συντάγματος κυκλοφορεί μια φήμη ότι η Ακρόπολη θα εξαγοραστεί από μια γερμανική εταιρεία.

Έμενα στο σπίτι κάποιων νέων που ανήκουν στη «γενιά των 700 ευρώ». Σύντομα θα μεταμορφωθούν στη «γενιά των 500 ευρώ». Είναι στην ηλικία μου – 30 χρονών και πάνω – όχι τόσο νέοι τελικά, όπως νιώθουν πιο νέοι απ’ ότι είναι καθώς ακόμα αναρωτιούνται τι θα κάνουν στο μέλλον. Κανείς τους δεν έχει παιδιά. Το να κάνουν παιδιά είναι κάτι αδιανόητο γι’ αυτούς. Είναι μορφωμένοι, έχουν πολλά χρόνια πανεπιστημιακών σπουδών στο ενεργητικό τους, όμως δουλεύουν ευκαιριακά ως διακοσμητές γάμων. Ο ασφαλέστερος τρόπος να βρουν μια σταθερή δουλειά ήταν παλιότερα δια μέσου του κράτους, όμως αυτό πρόκειται τώρα να αλλάξει. Η κατάσταση αυτή δεν είναι εντελώς άγνωστη• το ίδιο ισχύει για τη γενιά μας σε όλη την Ευρώπη. Μόνο που στην Ελλάδα συμπιέζονται επιπλέον οι μισθοί μέχρι το κατώτερο όριο, με πρόσχημα την κρίση.

Στην πλατεία Συντάγματος διοργανώνεται κάθε απόγευμα συνέλευση. Όταν βρέθηκα εκεί στα μέσα του Ιούλη, ο αρχικός ενθουσιασμός είχε κάπως υποχωρήσει. Οι συμμετέχοντες δεν ήταν πια χιλιάδες, παρά εκατοντάδες. Ο καθένας μπορούσε να πάρει το λόγο και να μιλήσει ενώ τα θέματα ήταν διάφορα: από προτάσεις για γενική απεργία μέχρι εκκλήσεις να μην κλέβονται αντικείμενα από τους συγκεντρωμένους στην πλατεία. Ορισμένες ελληνικές λέξεις στριφογυρίζουν επίμονα στο μυαλό μου. Μία από αυτές είναι ο «Ισημερινός», που Σημαίνει Εκουαδόρ. Ο πρόεδρος του Εκουαδόρ, Ραφαέλ Κορέα, ήταν ένας μεγάλος ήρωας για την πλατεία. Τρεις στους τέσσερις Έλληνες επιθυμούν η Ελλάδα να ακολουθήσει το παράδειγμα του Εκουαδόρ και της Αργεντινής: να κηρύξει στάση πληρωμών του χρέους. Ένας στους τέσσερις θέλει να φύγει η χώρα από το ευρώ. Αυτό που πρέπει να καταλάβει κανείς είναι ότι οι Έλληνες δεν είναι εξοργισμένοι με ένα αναγκαίο κακό – παρά με ένα μη αναγκαίο κακό.

Το πακέτο στήριξης που δόθηκε στην Ελλάδα δεν επιλύει την κρίση, παρά αναγκάζει τη χώρα να βυθιστεί βαθύτερα σ’ αυτήν. Αντί να γίνουν επενδύσεις στην ύπαιθρο, να φτιαχτεί κάποια παραγωγή που να μην βασίζεται στον τουρισμό, να χτιστεί κράτος πρόνοιας και να γεμίσει ο λαός αισιοδοξία, περικόπτονται τα εισοδήματα του κόσμου. Το ΔΝΤ, διαβόητο για τις πολιτικές λεηλασίας του στον τρίτο κόσμο, τα μάζεψε και έφυγε από τη Λατινική Αμερική. Τώρα κατασπαράσσει τα άκρα της Ευρώπης. Θα το αφήσουμε αυτό να συμβεί;»

Κάισα Έκις Έκμαν

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

Γιάννης Κουζής: Στοχεύουν στο τέλος των Συλλογικών Συμβάσεων.

Posted on Σεπτεμβρίου 21, 2011. Filed under: 8) ΚΕΙΜΕΝΑ - ΑΡΘΡΑ |

Συνέντευξη στον Ανδρέα Πετρόπουλο

 

Το ενδιάμεσο στάδιο μέχρι την πλήρη κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων που είναι η πραγματική στόχευση του κεφαλαίου, περνάει σήμερα μέσα από τις ειδικές επιχειρησιακές συμβάσεις που προωθούν κυβέρνηση και τρόικα, τις ατομικές συμβάσεις που συνάπτονται ήδη κατά χιλιάδες στις επιχειρήσεις, αλλά και μέσα από την κατάργηση του κατώτατου μισθού που θα δρομολογηθεί στις περίφημες αναπτυξιακές ζώνες χαμηλού εργασιακού κόστους, υποστηρίζει σε συνέντευξή του στην «Αυγή» της Κυριακάτικης ο επιστημονικός σύμβουλος του ΙΝΕ/ΓΣΕΕ και καθηγητής των εργασιακών σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Γιάννης Κουζής. Όπως εξηγεί αυτή την στιγμή δεν επιδιώκεται και η τυπική κατάργηση των συμβάσεων, διαμορφώνονται ωστόσο όλες οι προϋποθέσεις πλήρους υπερίσχυσης των ατομικών διαπραγματεύσεων στις επιχειρήσεις, κάτι που αν επιτευχθεί θα αποτελέσει και τη χαριστική βολή για τα συνδικάτα. «Ο δρόμος για «βαλκανιοποίηση των εργασιακών σχέσεων» στη χώρα μας έχει ήδη δρομολογηθεί…

* Γιατί αυτή η επιμονή στις ειδικές επιχειρησιακές συμβάσεις όταν στις επιχειρήσεις υπογράφονται κατά κόρον ατομικές συμβάσεις με μείωση των μισθών.

Aν και η μακροπρόθεσμη στόχευση του κεφαλαίου συμβαδίζει με τις κυρίαρχες δοξασίες των νεοφιλελεύθερων που διακηρύσσουν την εξατομίκευση των εργασιακών σχέσεων και των αμοιβών, η απορρύθμιση του συστήματος των συλλογικών διαπραγματεύσεων και συμβάσεων αποτελεί το ενδιάμεσο στάδιο για την επίτευξη του απώτερου στόχου. Επειδή, όμως, ο θεσμός της συλλογικής σύμβασης εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των αναγνωρισμένων θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων για ένα σύγχρονο κράτος δικαίου, επιδιώκεται, αντί της τυπικής κατάργησής του, η ουσιαστική αποσπονδύλωση του περιεχομένου του μέσα από την πλήρη αποδιάρθρωση του συστήματος της συλλογικής διαπραγμάτευσης. Έτσι διατηρείται και ο ισχυρισμός ότι οι συλλογικές συμβάσεις δεν καταργούνται αφού τυπικά τουλάχιστον εξακολουθούν να ισχύουν. Παράλληλα, βέβαια, οι ατομικές συμβάσεις όχι μόνο εξακολουθούν να ανθούν αλλά και τείνουν να επικρατήσουν μέσα από την ολοένα αυξανόμενη εργοδοτική αυθαιρεσία και τους εκβιασμούς των πρόσφατων νομοθετικών μέτρων που οδηγούν στην υφαρπαγή της συναίνεσης του εργαζόμενου για εργασία με περιορισμένες αμοιβές και δικαιώματα.

* Μήπως έτσι επιχειρείται (και επιταχύνεται) μια θεσμική αλλαγή στο πλέγμα των συλλογικών διαπραγματεύσεων προκειμένου οι μόνες συμβάσεις που θα υπογράφονται να είναι σε επίπεδο επιχείρησης.

Αυτή η θεσμική αλλαγή αποτελεί κοινό τόπο και στον διεθνή χώρο που υπηρετεί τους προαναφερθέντες στόχους. Η αποκέντρωση των συλλογικών συμβάσεων σε επιχειρησιακό και τοπικό επίπεδο συνοδεύεται και από την αποδιάρθρωση της ιεραρχικής δομής ανάμεσα στα διαφορετικά επίπεδα της συλλογικής διαπραγμάτευσης (εθνικό διακλαδικό, κλαδικό, επιχειρησιακό) και από την άρση της βασικής αρχής, της ευνοϊκότερης ρύθμισης για την εργασία. Με αυτό τον τρόπο διαβρώνεται το περιεχόμενο των γενικότερης εμβέλειας συλλογικών συμβάσεων ώστε να καταστρατηγείται ουσιαστικά ο ρόλος τους. Έτσι, λοιπόν, αντί οι ειδικότερες ρυθμίσεις να έχουν ως στόχο τη βελτίωση του περιεχομένου των γενικότερων συλλογικών ρυθμίσεων, θεσμοθετείται και το αντίθετο που προωθείται και ως κυρίαρχη επιλογή με επιχείρημα τη διάσωση της απασχόλησης (την ίδια στιγμή που νομοθετείται η διευκόλυνση των απολύσεων) αλλά και την τόνωση της ανταγωνιστικότητας που επίμονα μεταφράζεται με όρους συρρίκνωσης του «επαχθούς» εργατικού κόστους.

Με αυτό τον τρόπο καταργούνται οι στοιχειώδεις όροι κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής που επιφέρουν οι ελάχιστες εγγυήσεις των υπερκείμενων συλλογικών συμβάσεων χάριν των δυνάμεων της αγοράς απορρυθμίζοντας το σύστημα διαμόρφωσης των μισθών. Ταυτόχρονα επιτυγχάνεται η απομόνωση της όποιας συλλογικής δράσης στο επίπεδο της επιχειρηματικής μονάδας, στοιχείο που ενισχύει τους εργοδότες να ωθούν τα συνδικάτα στο να «προσαρμόζονται» στους στόχους και στις ανάγκες της επιχείρησης και να διαπραγματεύονται με βάση την ανταγωνιστικότητά της διολισθαίνοντας σε ανταγωνιστικές σχέσεις απέναντι στους εργαζόμενους των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων, στερούμενα κάθε έννοια κοινωνικής και ταξικής αλληλεγγύης.

Σε αυτό το πλαίσιο επισπεύδεται η δημιουργία ελεγχόμενων από την εργοδοσία συλλογικοτήτων, στο 99% των επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα που δεν υπάρχει συνδικάτο, προκειμένου να υπογραφούν συμφωνίες απορρύθμισης των κλαδικών συμβάσεων. Εκεί που η εργοδοσία αντιτασσόταν σθεναρά επί δεκαετίες στις απόπειρες δημιουργίας συνδικάτων στους χώρους δουλειάς, τώρα πρωτοστατεί στη σύστασή τους. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση εσπευσμένης σύστασης σωματείου με 21 «πρόθυμα» μέλη σε επιχείρηση 1.750 εργαζομένων, όπου απουσίαζε η συνδικαλιστική δράση, οδηγώντας σε ειδική επιχειρησιακή σύμβαση και δεσμεύοντας τους υπόλοιπους 1.730 εργαζόμενους!
* Τι σημαίνει πρακτικά η συλλογή υπογραφών από τον εργοδότη προκειμένου να ισχύει μια ειδική επιχειρησιακή σύμβαση ή μια ατομική;

Πρόκειται για ένα σενάριο ενίσχυσης των ειδικών επιχειρησιακών συμφωνιών που θα αποτελεί, εάν όντως έτσι σχεδιάζεται, μια ακραία καρικατούρα μιας δήθεν συλλογικότητας. Σύμφωνα με αυτό στις επιχειρήσεις κάτω των 50 εργαζομένων, που δεν έχουν σωματείο, ο εργοδότης θα διαπραγματεύεται ατομικά με τον κάθε εργαζόμενο για τη διάβρωση του κλαδικού μισθού προκειμένου να «πείσει» την πλειοψηφία τους (50%+) ώστε αυτόματα να επιβάλει το περιεχόμενο αυτό στο σύνολο του προσωπικού. Πρόκειται για ουσιαστική επιβολή των ατομικών συμβάσεων που θα παρουσιάζεται ως έκφραση συλλογικής ρύθμισης και για ένα ακόμη παράδειγμα χυδαίας στρέβλωσης των εννοιών και της ίδιας της πραγματικότητας.

* Επομένως τα σωματεία εργαζομένων ή οι Ομοσπονδίες θα έχουν διακοσμητικό ρόλο πλέον.

Η αποδυνάμωση των κλαδικών και διακλαδικών συμβάσεων επιφέρει ήδη σοβαρά πλήγματα στα συνδικάτα που τις υπογράφουν. Επιπλέον, η εξατομίκευση των εργασιακών σχέσεων αποτελεί τη χαριστική βολή. Οι πολιτικές απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας βάλλουν ευθέως κατά των βασικών πηγών του εργατικού δικαίου που είναι η εργατική νομοθεσία και οι συλλογικές συμβάσεις. Αυτές αντιμετωπίζονται ως εμπόδια και για αυτό υφίστανται αλλαγές και «επαναρρυθμίσεις» με όρους απορρύθμισης. Στο ίδιο στόχαστρο βρίσκονται και τα συνδικάτα , κύριοι συντελεστές της συλλογικής ρύθμισης, καθώς η συλλογική δράση κατηγορείται ως αντιπαραγωγικός συντελεστής που επιβουλεύεται την εύρυθμη λειτουργία της οικονομίας.

* Μέσω των λεγόμενων «αναπτυξιακών συμπράξεων» διατυπώνεται από εργοδοτικούς φορείς, αλλά και από διάφορα επενδυτικά funds η ανάγκη για δημιουργία «ζωνών χαμηλής φορολογίας και χαμηλού εργασιακού κόστους». Σημαίνει αυτό αμοιβές σε βαλκανικά πρότυπα;

Με αφορμή την κρίση και το Μνημόνιο επανέρχονται στο προσκήνιο προτάσεις και πιέσεις εθνικών και διεθνών οικονομικών κύκλων για ειδικές ζώνες όπου θα επικρατούν εργασιακές συνθήκες και αμοιβές αποκλίνουσες από την εργατική νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις, ως ένα ακόμη μέτρο απορρύθμισης. Ας θυμηθούμε ότι στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας ο Σύνδεσμος Βιομηχάνων Βορείου Ελλάδας διεκδικούσε τη δημιουργία ελεύθερων ζωνών στα βόρεια σύνορα της χώρας. Λίγο νωρίτερα έκαναν δειλά την εμφάνισή τους τα τοπικά σύμφωνα απασχόλησης και η απόκλιση από τους κλαδικούς μισθούς στις περιοχές με υψηλή ανεργία. Η ατζέντα είχε ήδη ανοίξει. Ωστόσο, η σημερινή συγκυρία κρίνεται ως η πλέον κατάλληλη για την εκτεταμένη κατάργηση κάθε έννοιας κατώτατου μισθού. Ήδη, άλλωστε, και ο γενικός κατώτατος μισθός δεν ισχύει για τους νέους αλλά και για όσους προσωρινά θα απασχολούνται στο Δημόσιο μέσω ΜΚΟ. Ο δρόμος προς τη βαλκανιοποίηση και τρικοσμοποίηση των εργασιακών σχέσεων όχι μόνο έχει χαραχθεί αλλά και έχει αρχίσει να τίθεται σε κυκλοφορία.

– Δημοσιεύτηκε στην ΑΥΓΗ στις 18-09-2011

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ

Posted on Σεπτεμβρίου 18, 2011. Filed under: 8) ΚΕΙΜΕΝΑ - ΑΡΘΡΑ |

 

 

 

 

 

ΚΩΣΤΑ ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ*

Όταν υπέγραψε το Μνημόνιο, η κυβέρνηση Παπανδρέου έβαλε την Ελλάδα σε πορεία Αργεντινής. Για να κρατήσει τη χώρα πάση θυσία μέσα στο πλαίσιο του σκληρού νομίσματος, αποδέχτηκε δάνεια με επαχθή επιτόκια και όρους αποπληρωμής.

Εκχώρησε μέρος της εθνικής κυριαρχίας στην τρόικα επιβάλλοντας λιτότητα για να εξασφαλιστούν πρωτογενή πλεονάσματα και να μειωθεί σταδιακά το δημόσιο χρέος. Αποδέχτηκε επίσης την ανάγκη για περαιτέρω απελευθέρωση των αγορών και ιδιωτικοποιήσεις. Τέτοια μέτρα χαρακτήρισαν την καταστροφική πορεία της Αργεντινής από το 1998 μέχρι το 2001.
Μόνο που στην Ελλάδα οι εξελίξεις είναι ταχύτερες και βιαιότερες. Η μείωση του ΑΕΠ το 2010-11 θα είναι περίπου 10%. Αν προσθέσουμε και το 2009, η συρρίκνωση θα φτάσει το 12%, ενώ προβλέπεται συνέχεια το 2012. Η κατάσταση θυμίζει τη Μεγάλη Κρίση της δεκαετίας του 1930. Και μεταφράζεται σε τραγωδία για τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους, αλλά και τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες. Οι εκτιμήσεις του ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, που έχουν αποδειχτεί πιο αξιόπιστες από της τρόικας, λένε ότι η ανεργία θα ξεπεράσει το 1.200.000. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, από την άλλη, κλείνουν με πρωτοφανείς ρυθμούς.

Η καταστροφή οφείλεται ξεκάθαρα στο πρόγραμμα ΔΝΤ/ΕΕ/ΕΚΤ. Αφενός, χτυπήθηκε σκληρά η συνολική ζήτηση μέσω των κρατικών περικοπών, της αύξησης των φόρων και της μείωσης μισθών και συντάξεων. Αφετέρου, οι τράπεζες περιόρισαν την παροχή ρευστότητας για να γίνει η ‘απομόχλευση’ και να ισχυροποιηθούν οι ισολογισμοί τους. Στις δύο αυτές μυλόπετρες συντρίφτηκαν οι μικρομεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις, οδηγώντας την ανεργία στα ύψη.

Το αποτέλεσμα ήταν όμως και η αποτυχία του ίδιου του προγράμματος διότι με τέτοια ύφεση οι στόχοι για το έλλειμμα δεν επιτυγχάνονται, ενώ η δυναμική του χρέους είναι πλέον εκτός ελέγχου. Καθόλου δεν πρέπει να ξενίζει η μεγάλη υστέρηση εσόδων το 2011. Η οποία οδήγησε σε οξύτατη αντιπαράθεση με την τρόικα στις αρχές Σεπτεμβρίου, παρ’ ότι η τελευταία έχει μεγάλο μερίδιο ευθύνης για την κατάσταση της χώρας. Δύσκολα μπορεί κανείς να φανταστεί χειρότερα σχεδιασμένα προγράμματα σταθεροποίησης από το Μνημόνιο και το Μεσοπρόθεσμο. Και μόνο η φαεινή ιδέα της ατομικής συλλογής αποδείξεων για να υπάρξει έκπτωση φόρου δείχνει ότι φτιάχτηκαν στο πόδι. Διότι για να λειτουργήσει το μέτρο θα έπρεπε να προσληφθούν στρατιές εφοριακών για να ελέγχουν τα εκατομμύρια των αποδείξεων. Αφού κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο, εμφανίστηκαν ακόμη και παράπλευρες αγορές αποδείξεων μεταξύ επιχειρηματιών, με αποτέλεσμα το κράτος να χάσει μεγάλα έσοδα από επιστροφές φόρων. Στα ΜΜΕ και αλλού όμως, τα αποτελέσματα αυτής της καραμπινάτης ανοησίας παρουσιάζονται ως ένδειξη της αδυναμίας της ελληνικής οικονομίας να δεχτεί μεταρρυθμίσεις.

Αντιμέτωπη με τις νέες πιέσεις της τρόικας και της Γερμανίας, η ελληνική κυβέρνηση υποχώρησε άτακτα προβαίνοντας σε εξαγγελίες που δείχνουν ότι χάθηκε κάθε επαφή με την πραγματικότητα. Η εκποίηση περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου δεν θα βελτιώσει τη λειτουργία της οικονομίας, ενώ θα αποφέρει αμελητέα μείωση του χρέους, ακόμη κι αν επιτευχθεί ο εξωπραγματικός στόχος των 5 δις ευρώ για το υπόλοιπο του 2011. Οι μαζικές απολύσεις στο Δημόσιο θα χτυπήσουν κι άλλο τη ζήτηση και θα εντείνουν την ανασφάλεια. Η επιβολή του νέου φόρου ακίνητης περιουσίας είναι βαθειά άδικη, μεταμορφώνει τη ΔΕΗ σε φοροσυλλέκτη και δύσκολα θα πετύχει το στόχο των 2 δις ευρώ.

Από την άλλη, η απελευθέρωση των επαγγελμάτων και η μείωση των μισθών είναι άκρως απίθανο να φέρουν ουσιαστική άνοδο της ανταγωνιστικότητας και ανάκαμψη του ιδιωτικού τομέα. Για να υπάρξει οικονομικός δυναμισμός απαιτούνται εκτεταμένες επενδύσεις, νέες τεχνολογίες, καινοτομία στην παραγωγή, βελτίωση της παιδείας, προστασία των εργαζομένων και ούτω καθεξής. Χωρίς τη συστηματική παρέμβαση του κράτους σε όλα τα επίπεδα, αυτές οι συνθήκες δεν διασφαλίζονται. Αντί να δράσει θετικά, η κυβέρνηση απειλεί να περιορίσει κι άλλο τις δημόσιες επενδύσεις. Παράλληλα καταστρέφει μοχλούς αποτελεσματικής παρέμβασης στην οικονομία, όπως το ΙΓΜΕ και το ΕΘΙΑΓΕ, προσβλέποντας σε μηδαμινή εξοικονόμηση δαπανών. Πρόκειται για αυτοχειρία άνευ προηγουμένου στην ιστορία της Ελλάδας.

Όλα αυτά χωρίς καν να αναφέρουμε τις τράπεζες που βρίσκονται σε δεινή θέση λόγω του όγκου των κρατικών ομολόγων που διακρατούν, αλλά και των επισφαλειών που συσσωρεύονται εξαιτίας της ύφεσης. Να σημειωθεί ότι οι τράπεζες στα δύο χρόνια της κρίσης, αντί να μειώσουν, αύξησαν το ποσοστό δημόσιου χρέους στα χαρτοφυλάκιά τους. Ο χαμηλότοκος δανεισμός από την ΕΚΤ σε συνδυασμό με τον υψηλότοκο δανεισμό προς το δημόσιο απέφερε σημαντικά, αν και επισφαλή, κέρδη. Η κυβερνητική επιλογή της παραμονής στην ΟΝΕ και η παράλληλη αναζήτηση δανεισμού με οποιοδήποτε κοινωνικό κόστος εξυπηρέτησαν κυρίως τις τράπεζες. Χωρίς τα δάνεια που παίρνει το ελληνικό κράτος, αλλά και τη ρευστότητα που παρέχει η ΕΚΤ, η μετοχική αξία των ελληνικών τραπεζών θα ήταν κοντά στο μηδέν.

Όσο η κυβέρνηση και η τρόικα εντείνουν το πρόγραμμα λιτότητας το επόμενο διάστημα, τόσο εντονότερα θα γίνονται τα φαινόμενα αποσάθρωσης. Η χώρα αρχίζει να μοιάζει την Αργεντινή προς το τέλος του μαρτυρίου της. Ήδη εμφανίστηκαν δίκτυα άμεσης ανταλλαγής αγαθών και υπηρεσιών στα κοινωνικά στρώματα που χειμάζονται. Παρατηρείται επιστροφή στις αγροτικές ασχολίες, κλασική ένδειξη οικονομικής οπισθοδρόμησης. Η παιδεία και η υγεία παρουσιάζουν εικόνα προϊούσας αποσύνθεσης. Εντείνεται η κοινωνική ανομία με έξαρση των κλοπών και της βίας. Είναι διάχυτη η αγανάκτηση και η απόγνωση.

Προκύπτει λοιπόν αβίαστα το συμπέρασμα ότι, ακόμη κι αν εκταμιευτεί η έκτη δόση, μόνο από θαύμα θα ικανοποιηθούν οι όροι για τις δόσεις του Δεκεμβρίου 2011, ή του Μαρτίου 2012. Η λογική των πραγμάτων οδηγεί στην αθέτηση πληρωμών στο δημόσιο χρέος, πράγμα που περιμένουν οι διεθνείς αγορές και άρα το σπρεντ κινείται στο απίστευτο επίπεδο των 2000 μονάδων βάσης. Σ’ αυτή την περίπτωση είναι λογικό να ακολουθήσει και έξοδος από την ΟΝΕ, σπάζοντας τη δεσμά του σκληρού νομίσματος. Δεν υπάρχει εξάλλου αμφιβολία ότι η ΟΝΕ είναι μη βιώσιμη με τη σημερινή της μορφή και οι δραστικές αλλαγές σε συνολικό επίπεδο είναι θέμα χρόνου.

Η συμμετοχή της Ελλάδας στο κοινό νόμισμα αποδείχτηκε ιστορικό σφάλμα που οδηγεί σε μαρασμό. Η χώρα μπήκε στο καταστροφικό πλαίσιο της ΟΝΕ εξυπηρετώντας μόνο τα συμφέροντα των τραπεζών και ορισμένων μεγάλων επιχειρήσεων. Το σταθεροποιητικό πρόγραμμα της τρόικας επίσης πήγασε από τον συντηρητικό πυρήνα του σκληρού νομίσματος, αλλά γι’ αυτό ακριβώς το λόγο έφερε τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιδιωκόμενα. Στην πράξη η τρόικα ωθεί την Ελλάδα σε αθέτηση πληρωμών και έξοδο από την ΟΝΕ. Οι εξελίξεις αυτές θα φέρουν μεν μεγάλη αναταραχή, αλλά θα επιτρέψουν στην ανάκαμψη να αρχίσει.

Δυστυχώς όμως η χώρα βρίσκεται μπροστά στην αναταραχή με ήδη εξασθενημένη οικονομία. Πρόκειται για τεράστια ζημία που προκλήθηκε από το Μνημόνιο και τις άλλες μεθοδεύσεις της κυβέρνησης, της ΕΕ και του ΔΝΤ. Τα πράγματα περιπλέκονται επίσης από την πλήρη αναξιοπιστία των δύο μεγάλων κομμάτων, αλλά και των μηχανισμών εξουσίας. Συνεπώς η επερχόμενη αλλαγή απειλεί να δημιουργήσει φαινόμενα πρωτοφανούς κοινωνικής διάλυσης, που ίσως ξεπεράσουν κι αυτά της Αργεντινής.

Η απάντηση είναι να βγουν μπροστά οι κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις που αντιλαμβάνονται ότι η αθέτηση πληρωμών και η έξοδος από το ευρώ είναι απαραίτητα στοιχεία της λύσης του προβλήματος. Και που θα πάρουν τα πράγματα στα χέρια τους ώστε να γίνουν αυτά με συντεταγμένο τρόπο αποφεύγοντας την κοινωνική καταστροφή. Με αποφασιστική πολιτική ηγεσία, τα λαϊκά και εργατικά στρώματα μπορούν να λύσουν την κρίση, αλλάζοντας παράλληλα την κοινωνία προς όφελος της εργασίας και κατά του κεφαλαίου. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται μετωπικός πολιτικός σχηματισμός με επίκεντρο την Αριστερά.

Το μέτωπο θα προχωρήσει καταρχήν σε στάση πληρωμών, χωρίς να αποδεχτεί τόκους υπερημερίας. Θα προβεί κατόπιν σε λογιστικό έλεγχο του χρέους για να αποφασιστεί σε δημοκρατική βάση τι θα αποπληρωθεί και τι όχι. Θα διαπραγματευτεί τέλος με κυρίαρχο τρόπο με τους πιστωτές για να κλείσει η πληγή όσο πιό γρήγορα γίνεται. Αν στηριχτεί στη λαϊκή βούληση και συμμετοχή, τα όπλα του δεν θα είναι ευκαταφρόνητα. Περιλαμβάνουν τη δυνατότητα να κηρυχθεί μεγάλο μέρος του δανεισμού μη νομιμοποιημένο, ιδίως αυτού από την ΕΕ και το ΔΝΤ. Η ελληνική Βουλή μπορεί ακόμη να αλλάξει με μονομερή πράξη τους όρους αποπληρωμής των ομολόγων δεδομένου ότι ο μεγάλος όγκος τους διέπεται από την ελληνική νομοθεσία.

Η διαγραφή του χρέους θα δώσει ανάσα στην ελληνική οικονομία, αλλά η έξοδος από το ευρώ θα απαιτήσει πολύ πιό συντεταγμένη αντιμετώπιση. Η καταιγίδα θα κρατήσει μερικούς μήνες, μέχρι να εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης. Θα πρέπει να περάσουν οι τράπεζες υπό δημόσια ιδιοκτησία για να μην καταρρεύσουν. Να τεθούν αυστηροί έλεγχοι στις κεφαλαιακές ροές. Να ληφθούν δοικητικά μέτρα για να αντιμετωπιστούν οι άμεσες ανάγκες σε καύσιμα, τρόφιμα και φάρμακα. Να γίνει αναδιανομή του εισοδήματος και του πλούτου για να στηριχτούν τα εργατικά και τα φτωχότερα στρώματα. Να κινητοποιηθεί η νομισματική πολιτική για να καλυφθεί το πρωτογενές έλλειμμα και να πληρωθούν μισθοί και συντάξεις.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι, αφού σπάσουν τα δεσμά του σκληρού νομίσματος, η ανάκαμψη μπορεί να είναι ταχεία. Ανακτάται η εσωτερική αγορά, μειώνεται η εξάρτηση από τις εισαγωγές, τονώνεται η εξαγωγική ισχύς και, το κυριότερο, δημιουργείται η δυνατότητα να προστατευτεί η απασχόληση. Το επιχείρημα που συχνά ακούγεται, ότι η Ελλάδα δεν θα ανακάμψει όπως η Αργεντινή γιατί δεν έχει  μεγάλες εξαγωγικές δυνατότητες σε αγροτικά προϊόντα, είναι έωλο. Οι χώρες που ξεφεύγουν από τη χρηματοπιστωτική μέγγενη ανακάμπτουν η κάθε μία ανάλογα με τις ιδιομορφίες της οικονομίας της, όπως είναι φυσικό. Αλλά ανακάμπτουν.

Η πραγματικη σημασία της εμπειρίας της Αργεντινής για την Ελλάδα είναι διαφορετική. Η Ελλάδα δεν θα πρέπει να αρκεστεί στη μισοτελειωμένη αλλαγή της Αργεντινής, αλλά να την ολοκληρώσει. Ο Κίρτσνερ απάλλαξε τη χώρα του από το βραχνά του ΔΝΤ, χωρίς όμως να ανατρέψει τα κακώς κείμενα της κοινωνίας. Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε ουσιαστικότερη κοινωνική αλλαγή προς όφελος της εργασίας, χτυπώντας το νεοφιλελευθερισμό στην Ευρώπη. Ένα ριζοσπαστικό αριστερό μέτωπο μπορεί να κάνει βαθειές στρατηγικές τομές στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, αλλάζοντας παράλληλα εκ βάθρων το κράτος και το πολιτικό σύστημα. Μπορεί να αναζωογονήσει τον παραγωγικό ιστό βάζοντας τη χώρα σε τροχιά προόδου και φέρνοντας πιο κοντά το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό.

Η Ελλάδα αντιμετωπίζει κατάσταση έκτακτης ανάγκης που είναι αποτέλεσμα του τραγικού σφάλματος της συμμετοχής στην ΟΝΕ, της επιβολής λιτότητας, αλλά και της συνολικής αποτυχίας της άρχουσας τάξης και του πολιτικού προσωπικού της. Η επίλυση της κρίσης είναι όμως απολύτως εφικτή, με παράλληλη κοινωνική αλλαγή υπέρ των εργατικών και λαϊκών στρωμάτων, αρκεί να βγουν μπροστά οι δυνάμεις που έχουν συναίσθηση ευθύνης και δε φοβούνται αυτό που έρχεται. Όσο γι’αυτούς που έφεραν τη χώρα στην παρούσα κατάσταση, ας θυμούνται ότι ο ελληνικός λαός μπορεί να μην έχει βρει ακόμη τη φωνή του, αλλά όλα τα παρατηρεί και τα καταγράφει.

* Δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα the Press project στις 16-9-2011

Διαβάστε την δημοσίευση | Make a Comment ( None so far )

    Περί

    ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ: Μέλος Διοικούσας Επιτροπής του Κέντρου Πληροφόρησης Εργαζομένων & Ανέργων της ΓΣΕΕ (ΚΕΠΕΑ/ΓΣΕΕ)

    RSS

    Subscribe Via RSS

    • Subscribe with Bloglines
    • Add your feed to Newsburst from CNET News.com
    • Subscribe in Google Reader
    • Add to My Yahoo!
    • Subscribe in NewsGator Online
    • The latest comments to all posts in RSS

    Μεταστοιχεία

Liked it here?
Why not try sites on the blogroll...